Δημόσιες Ερευνητικές Υποδομές 2026: Επενδύσεις σε έρευνα, περιβάλλον, πολιτισμό και αγροδιατροφή στο Βόρειο Αιγαίο
Στο πλαίσιο της πρόσκλησης «Δημόσιες Ερευνητικές Υποδομές» για το 2026, προτείνονται προς ένταξη σειρά ερευνητικών πράξεων του Πανεπιστημίου Αιγαίου, που καλύπτουν κρίσιμους τομείς για την ανάπτυξη και τη βιωσιμότητα των νησιών του Βορείου Αιγαίου. Οι υποδομές αφορούν την έρευνα, την καινοτομία, το περιβάλλον, την αγροδιατροφή, τον πολιτισμό, την πολιτική προστασία και τις νέες τεχνολογίες.
Στη Σάμο, το Τμήμα Μηχανικών Πληροφοριακών και Επικοινωνιακών Συστημάτων αναπτύσσει ερευνητική υποδομή παροχής ανοικτών δεδομένων, με στόχο τη δημιουργία αξιόπιστων, ενημερωμένων και ασφαλών δεδομένων για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Η υποδομή αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη, Διαδίκτυο των Πραγμάτων (IoT), ρομποτική και δίκτυα επόμενης γενιάς (beyond 5G και 6G), ενισχύοντας την ισότιμη πρόσβαση της τοπικής κοινωνίας, των ερευνητών και των επιχειρήσεων σε καινοτόμα εργαλεία.
Στη Μυτιλήνη, το Τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών προχωρά στην αναβάθμιση του παρατηρητηρίου παράκτιου περιβάλλοντος. Η ερευνητική υποδομή στοχεύει στη συλλογή πρωτογενών, υψηλής ακρίβειας δεδομένων για τη μελέτη φυσικών, βιογεωχημικών και οικολογικών διεργασιών, καθώς και στην κατανόηση φαινομένων όπως οι πλημμύρες, η αλληλεπίδραση θάλασσας–ατμόσφαιρας και οι επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Παράλληλα, προβλέπεται αναβάθμιση εργαστηριακών υποδομών για αναλύσεις βιολογικών δειγμάτων, έλεγχο ποιότητας τροφίμων, γονιδιωματική ταυτοποίηση ειδών και ανάπτυξη καινοτόμων λειτουργικών τροφίμων.
Στη Λήμνο, το Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής δημιουργεί ερευνητική υποδομή με εξειδίκευση στον αγροδιατροφικό τομέα, με στόχο την ανάδειξη της ποιότητας και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των προϊόντων του Βορείου Αιγαίου. Η δράση περιλαμβάνει την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών, την υποστήριξη της κυκλικής οικονομίας, την προσαρμογή των προϊόντων στις απαιτήσεις των διεθνών αγορών και εξοπλισμό που καλύπτει όλα τα στάδια της αγροδιατροφικής αλυσίδας.
Το Τμήμα Γεωγραφίας στη Μυτιλήνη εστιάζει σε έρευνα για τις καλλιέργειες, την αντιμετώπιση ασθενειών και τη θωράκιση της Περιφέρειας έναντι σεισμικού κινδύνου. Προβλέπεται η δημιουργία θερμοκηπίου, η εγκατάσταση συστημάτων σεισμογράφων και η αξιοποίηση ΣμηΕΑ (drones) για γεωγραφικές και ερευνητικές εφαρμογές.
Στον τομέα του πολιτισμού, το Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας αναπτύσσει υποδομή για τη μελέτη, καταγραφή και ανάδειξη της υλικής και άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των νησιών. Η δράση περιλαμβάνει εφαρμογές εκτεταμένης πραγματικότητας, τεχνητής νοημοσύνης, οπτικοακουστικές παραγωγές και serious games, με έμφαση στην πολιτιστική ταυτότητα, την κοινωνική συνοχή και τον πολιτιστικό τουρισμό.
Το Τμήμα Περιβάλλοντος στη Μυτιλήνη επικεντρώνεται στη διεπιστημονική έρευνα για το περιβάλλον, με στόχο την αξιοποίηση βιοαποβλήτων, τη βελτίωση της ποιότητας αέρα και υδάτων, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δασικών οικοσυστημάτων και την ανάπτυξη μοντέλων κυκλικής οικονομίας.
Τέλος, στη Χίο, το Τμήμα Μηχανικών Οικονομίας και Διοίκησης αναπτύσσει ερευνητική υποδομή για την υποστήριξη της βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας σε τομείς όπως η πολιτική προστασία, η περιβαλλοντική και υγειονομική ασφάλεια, η ρομποτική και η ανάλυση δεδομένων με μηχανική μάθηση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αναγνώριση πληγέντων σε φυσικές καταστροφές, τη χρήση drones και ρομποτικών συστημάτων, την ανακύκλωση υλικών και τον έλεγχο υδάτων και λυμάτων.
Οι προτεινόμενες Δημόσιες Ερευνητικές Υποδομές συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο πλέγμα παρεμβάσεων που ενισχύει την έρευνα, την καινοτομία και τη βιώσιμη ανάπτυξη στα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
